محمد مهريار

70

فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )

رواج بهدينى مىباشد . نامهاى كهن چون هفتادر ، هفتهر ، هنو ، هودر « 1 » همه كهن و همه معنى دارند و نشان بارز قدمت و سكونت اين ناحيه است . ظاهرا در ناحيت عقدا به ويژه علاقه‌اى و يا علاقه‌هاى بهدينى وجود داشته است كه هنوز هم خاطره و آثار زردشتى در آنجا به چشم و گوش مىخورد و گذشته از وجود نامهاى قديم ، ته‌ماندهء يك گويش كهن هنوز در صورت تكلم عقداييان و ديه‌هاى وابسته به آن آشكار است . آثار حضارت و تمدن كهن در نوع ساختمانها و كيفيت معيشت و استوارى بنيادهاى اخلاقى مردم باز هم نشان ديگرى از قدمت اين ناحيه است و همهء اين مسائل به نحو اجمال در ذيل كلمهء عقدا آمده است . « 2 » اين است كه ما به نام آهنگ مىپردازيم . واژه‌شناسى : آهنگ در زبان پارسى امروز به همين صورت معناى خوب دارد يعنى قصد و عزيمت و همچنين حركت و از آن مىآيد واژهء پيشاهنگ و آهنجيدن به معناى قصد كردن و عزيمت كردن ، ولى اين معانى براى نام محل مناسب نيست و بايد ديد كه در اطلاق اين واژه بر نام محل چه تقطيعى وجود دارد . در تقطيع اين واژه به دو جزء « آ + هنگ » برمىخوريم . جزء اول « آ » تخفيف يافتهء واژهء « آو » اوستايى است ( Ow ) به معناى آب كه در حال حاضر نيز رايج و شايع است و جزء دوم آن « هنگ » به معناى سنگينى و وقار و غار و شكاف كوه و زور و قدرت و امثال اينهاست . « 3 » و اين معانى براى آب نامناسب نيست ، همچنان‌كه در نامواژهء كرهنگ « 4 » به معنى قنات بزرگ مىبينيم « كر - قنات » است . بنابراين واژهء آهنگ به صورت اصل « آوهنگ » است . يعنى آب باوقار بزرگ ( كه بىشك سابقا داشته است ) و جزء اول « آو » اغلب به صورت « آ » در داخل دهان تلفظ مىشود و همان صورت ديگرى از « آو » است به معناى آب و اطلاق نام آب يا صفاتى از آن بر امكنه ، شيوهء رايج آرياييان بوده است كه تا امروز باقى مانده است . ناگفته نگذاريم كه به همين صورت آهنگ محلى است در گناباد و صورت ديگر آن آهنگاه ( ممسنى ) و آهنگلان ( طوالش ) باز هم همه نشان ديگرى از اين نام كهن فاخر مىباشند .

--> ( 1 ) - ن . ك . به : همين نامواژه‌ها در اين فرهنگ . ( 2 ) - همان ، نامواژهء عقدا . ( 3 ) - ن . ك . به : برهان قاطع ، ذيل همين واژه . ( 4 ) - ن . ك . به : نامواژهء كرهنگ در همين فرهنگ .